Meme Ultrasonu

Meme ultrasonu nedir?

Meme ultrasonu yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak meme dokusunu ekranda gösteren güvenli ve radyasyonsuz bir tıbbi görüntüleme yöntemidir.

Özellikle mamografinin sınırlı olabileceği yoğun meme dokusunda meme kanseri başta olmak üzere, çeşitli meme rahatsızlıklarının teşhisinde ve değerlendirilmesinde hayati bir rol oynamaktadır.

Meme ultrasonu neden yapılır?

Meme ultrasonu, memede saptanan kitlelerin büyüklüğünü, şeklini, yapısını ve özelliklerini detaylı bir şekilde görüntüleyerek karakterini değerlendirmek, meme ağrısı, şişlik veya başka belirtilerin varlığı durumunda teşhis koymak veya diğer görüntüleme yöntemleriyle elde edilen sonuçları doğrulamak amacıyla yapılabilmektedir.

Meme kanseri taramasında mamografiye ek olarak yapılan meme ultrasonu incelemesinin, özellikle meme dokusu yoğun olan kadınlarda, meme kanseri saptanma oranlarını arttırdığı bilinmektedir. Bu amaçla meme kanseri taramasında da sıklıkla kullanılmaktadır. Ayrıca özellikle genç kadınlarda ve hamile kadınlarda tercih edilen tarama yöntemidir. Meme implantlarının değerlendirilmesi amacıyla da yapılabilir.

Meme ultrasonu kimlere yapılır?

Meme ultrasonu, meme ile ilgili şikayeti olan her yaştaki hastaya yapılabilir. Bu şikayetler memede ele gelen kitle, ağrı, meme başı akıntısı, meme başında yeni gelişen çekinti, meme cildinde yeni gelişen çekinti, memede şişlik ve/veya kızarıklık, koltuk altında şişlik ve/veya ağrı olabilir ve bu hastalarda ultrason tanı amacıyla kullanılabilir.

Meme ultrasonu, 40 yaşından küçük olan kadınlarda genellikle ilk tercih edilen görüntüleme yöntemidir. 40 yaş altı kadınlarda, hamile ve emzirenlerde, memede ele gelen kitle/sertlik, meme ağrısı, meme başı akıntısı, memede kızarıklık ve ısı artışı mevcutsa meme ultrasonu yapılmalıdır.

40 yaşından daha büyük kadınlarda ise mamografi incelemesine ek olarak kullanılmakta ve mamografide saptanan anormalliklerin karakterize edilmesine yardımcı olmaktadır. Buna ek olarak meme ultrasonu, mamografide yoğun (dens) meme yapısı olan kadınlarda meme kanseri tanısında duyarlılığı arttırmaya olanak sağlar.

Meme implantı bulunan kadınlarda protezin durumunu incelemek için ultrason yapılır. Biyopsi işleminin gerektiği durumlarda ultrason, memede saptanan anormal dokudan örnek alınmasında kılavuz görüntüleme yöntemi olarak kullanılır. Erkek hastalarda memelerde büyüme ya da kitle saptanırsa meme ultrasonu ile değerlendirme yapılır.

Meme ultrason incelemesi nasıl gerçekleştirilir?

Meme ultrasonu radyoloji uzman doktorları tarafından yapılmaktadır. Meme dokusunun incelenen bölgesine göre hasta sırt üstü ya da yan yatacak şekilde inceleme gerçekleştirilir. Tüm ultrason incelemelerinde olduğu gibi meme cildi üzerine su bazlı jel sürülerek görüntüleme işlemi yapılır. Bu jel, görüntülerin net bir şekilde sağlanmasına yardımcı olmaktadır. Meme dokusu dış kesiminden meme başı düzeyine doğru ultrason probu hareket ettirilerek görüntülenir. Ayrıca koltuk altı bölgesi de incelemeye dahil edilir. Ultrason incelemeleri ağrısız olup genellikle hastalar tarafından kolaylıkla tolere edilir.

Meme ultrasonu kaç dakika sürer?

Meme ultrason incelemeleri, hastaların meme dokusu özelliklerine ya da memede mevcut anormalliklere göre 30 ile 40 dakika arasında değişen sürelerde tamamlanmaktadır.

Meme ultrasonunda neler görülür?

Meme ultrasonu ile ele gelen ya da tesadüfen saptanan kitlelerin içeriği, sıvı (kistik) mı ya da katı (solid) mı olduğu, kitlenin büyüklüğü ve görünüm özellikleri, kanser açısından şüpheli olup olmadığı, biyopsi gerekliliği, meme başı akıntısı olanlarda süt kanallarının durumu, özellikle emziren kadınlarda enfeksiyon/inflamasyon durumları, meme protezi olanlarda protezin bütünlüğü değerlendirilir.

Meme ultrasonu öncesi hazırlık gerekli midir?

Meme ultrasonu öncesinde herhangi bir özel hazırlık gerekmemektedir.

Meme ultrasonunun zararı var mıdır?

Ultrason, radyasyon içermeyen ve ses dalgaları kullanarak görüntü oluşturan bir inceleme tekniği olduğu için meme ultrason incelemelerinin insan sağlığı üzerine bilinen herhangi bir olumsuz etkisi bulunmamaktadır. Bu nedenle çocuklarda, hamilelerde ve emziren kadınlarda da güvenle uygulanabilmektedir.

Meme ultrasonu radyasyonsuz ve zararsız bir inceleme olduğundan her yaşta hastada istenilen sıklıkta tekrarlanabilir.

Sadece meme ultrasonu ile meme kanseri taraması yapılması doğru mudur?

Meme kanseri taraması 40 yaş üstünde yapılmaktadır. Genellikle klinik meme muayenesi, mamografi, meme ultrasonu gibi farklı yöntemlerin kombinasyonu, meme kanserinin erken tespitini sağlamak için daha etkilidir. Mamografi 40 yaş ve üstü kadınlarda meme kanseri taraması için standart olarak kullanılan yöntemdir. Ancak yapılan çeşitli çalışmalarda, özellikle meme dokusu yoğunluğu yüksek olan kadınlarda, mamografiye eklenen meme ultrasonunun, kanser saptanma oranlarını arttırdığı gösterilmiştir.

Meme ultrasonu tanı koymada tek başına yeterli midir?

Meme ultrasonu tanı koymada tek başına çoğulukla yeterlidir. Bazı durumlarda kesin bir teşhis koyabilmek için, mamografi , MR inceleme ve şüpheli durumlarda doku örneği (biyopsi) gibi diğer yöntemlerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Meme dokusunun yoğun olması ne demektir, meme dokusunun yoğun olması ultrason incelemesini etkiler mi?

Meme dokusu temel olarak iki ana dokudan biri yağ dokusu, diğeri ise memenin bez ve bağ dokusunu içeren fibroglandüler dokudan oluşmaktadır. Meme dokusunun yoğunluğu, meme içinde bulunan yağ ve fibroglandüler dokuların oranına göre belirlenir. Yoğun meme dokusuna sahip kadınlarda, meme daha fazla fibroglandüler doku içerirken, yağ oranı daha düşüktür.

Yoğun meme dokusuna sahip olmak, mamografi gibi görüntüleme testlerinin doğruluğunu ve meme ultrasonu incelemesini etkileyebilir. Bu tip memede yoğun doku, ultrason dalgalarının derinlere ulaşmasını zorlaştırabilmektedir. Bu da, ultrason görüntülerinin değerlendirilmesinin zorlaşmasına neden olabilir.

Mamografi ile meme ultrasonu arasındaki fark nedir?

Mamografi düşük doz X-ışını kullanan bir meme röntgenidir. 40 yaş üstü kadınlarda erken kanser taraması için altın standarttır. Meme ultrasonu ise ses dalgaları kullanır ve radyasyon içermez. Genç yaşlarda veya yoğun meme dokusunda kitlelerin sıvı ya da katı olduğunu ayırt etmek için tercih edilir. Bu iki yöntem birbirinin alternatifi değil, birbirini tamamlayan tetkiklerdir.

Meme ultrasonu adet döneminde yapılabilir mi?

Hastanın adet döneminde olması meme ultrasonu görüntülemesi açısından problem yaratmamakla birlikte bu dönemlerde memeler hassas olabildiğinden hasta için rahatsız edici olabilir. Adet bittikten sonraki hafta bu açıdan en rahat dönemdir.

Meme ultrasonunun sık tekrarlanması zararlı mıdır?

Ultrasonda radyasyon bulunmaz. Bu, ultrasonun güvenli bir tıbbi görüntüleme yöntemi olmasını sağlar. Bu nedenle meme ultrasonu çocuklar, gebeler ve emzirenler dahil her yaştaki hastada istenilen sıklıkta tekrarlanabilir.

Meme ultrasonu yaptırdıktan sonra günlük hayatıma devam edebilir miyim?

Meme ultrasonu incelemesinden hemen sonra hastalar işlerine, günlük rutinlerine veya diğer aktivitelerine devam edebilirler.

Meme ultrasonu ve mamografi aynı şey midir?

Mamografi ve meme ultrasonu birbirinden farklı incelemeler olup verdikleri bilgiler de farklılık gösterebilmektedir. Mamografi incelemesi meme dokusunun bir cihaz içerisinde sıkıştırıldığı, X ışının kullanıldığı, düşük dozda radyasyon içeren 40 yaşından sonra dünyada meme taraması için altın standart olarak kabul edilen radyolojik görüntüleme yöntemidir.

Mamografide meme ultrasonuna ek olarak meme dokusunda hücresel kalsiyum birikmesine bağlı oluşan, mikrokalsifikasyon adı verilen ve erken dönem meme kanseri habercisi olan küçük kireçlenme alanları da görüntülenir. Ultrason incelemesinde mikrokalsifikasyonlar seçilememektedir.

BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) nedir?

Meme raporlamasında sıklıkla karşılaşılan BI-RADS terimi, Amerikan Radyoloji Koleji'nin kullanıma koyduğu, meme incelemelerinde dünya çapında kabul gören ortak bir raporlama dilidir. Memede tespit edilen anormalliklerin görüntüleme özelliklerine göre risk düzeyinin saptanmasına yardımcı olur ve sonrasında hasta için nasıl bir yaklaşım uygulanacağının belirlenmesini sağlar. Radyoloji uzmanları, gerçekleştirdiği meme incelemesi sonrasında raporunda 0-6 arasında değişen BI-RADS kategorisini belirtir.

• BI-RADS 0: Ek görüntülemeye gereksinim duyulmaktadır.
• BI-RADS 1: Normal bulgular
• BI-RADS 2: Benign (iyi huylu) bulgular
• BI-RADS 3: Yüksek olasılıkla iyi huylu (risk <%2)
• BI-RADS 4: Kötü huylu açısından şüpheli bulgular (risk %2-95)
• BI-RADS 5: Yüksek olasılıkla kötü huylu (risk ≥%95)
• BI-RADS 6: Biyopsi sonucu ile meme kanseri tanısı almış olgu

BI-RADS 1 takip gerektirmezken BI-RADS 2'de yıllık, BI-RADS 3'te ise 6 aylık aralıklarla takip önerilir. BI-RADS 4 ve 5 olarak raporlanan şüpheli kitleler için biyopsi yapılması gerekmektedir.

Meme ultrasonu sonucu ne kadar sürede çıkar?

Meme ultrason sonuçları genellikle aynı gün çıkmaktadır.